De verborgen reden van je uitstelgedrag: emotionele blokkades

Je hebt een taak die echt moet gebeuren.
Je weet het, je voelt de deadline naderen, en toch doe je het niet. 
In plaats daarvan check je je mail, ruim je iets op dat helemaal niet dringend was, of scroll je zonder er iets bij te voelen. 

Aan het einde van de dag ben je gefrustreerd en vraag je je af waarom dit steeds weer gebeurt.

De gangbare verklaring is een slechte planning of te weinig discipline. 
Maar bij de meeste ondernemers die ik spreek ligt de oorzaak ergens anders. 
Uitstelgedrag is meestal geen probleem op zich. 

Het is een symptoom van een emotie die je liever niet voelt.

Wat er onder uitstellen zit

Als een taak een oncomfortabel gevoel oproept, angst voor kritiek, de druk om het perfect te doen, twijfel over of je het wel kunt, dan probeert je brein je te beschermen tegen die pijn. De simpelste manier om dat te doen is de taak vermijden. Dat is geen zwakte, het is een automatische reactie die ooit functioneel was en die nu vooral in de weg zit.

Bij de meeste mensen valt dit uiteen in een paar terugkerende patronen. Angst is de meest voorkomende, en heeft meerdere gezichten. Faalangst, waarbij niet beginnen voelt als bescherming tegen een mogelijke teleurstelling. Angst voor kritiek, vooral bij werk dat een verlengstuk van jezelf voelt. En misschien wel de meest onderschatte: angst voor succes zelf, waarbij groei nieuwe verwachtingen en zichtbaarheid met zich meebrengt die onbewust net iets te veel voelen.

Daarnaast is er perfectionisme, dat zich voordoet als hoge standaarden maar in de praktijk vooral verlamt. Ofwel je begint niet, omdat de eerste stap al te groot aanvoelt als het eindresultaat perfect moet zijn. Ofwel je bent wel begonnen, maar blijft eindeloos schaven, omdat afronden betekent dat het beoordeeld kan worden.

Wat recent onderzoek toevoegt over dat derde patroon: twijfel aan jezelf

Onderzoekers van onder meer MIT Sloan hebben recent kritisch gekeken naar wat vaak "imposter syndroom" wordt genoemd, dat stemmetje dat zegt dat je niet goed genoeg bent voor wat je doet. Hun conclusie: het begrip is in de loop der jaren zo breed geworden dat het bijna alles omvat, van faalangst tot het gevoel er niet bij te horen, waardoor het minder onderscheidend is dan het lijkt. Interessanter is een ander inzicht dat in recenter onderzoek naar voren komt: dit soort twijfel duikt vaak juist op op het moment dat je groeit, een nieuwe rol, meer verantwoordelijkheid, een grotere stap. Het is dan niet zozeer een teken dat je tekortschiet, maar eerder een signaal dat je buiten je vertrouwde terrein beweegt.

Dat verandert iets aan hoe je ernaar kunt kijken. Die twijfel is niet het bewijs dat je het niet kunt. Het is vaak precies het teken dat je iets nieuws probeert.

Waarom kleine trucjes soms wel, en soms niet werken

Een taak belachelijk klein maken helpt vaak om in beweging te komen. Niet "boek schrijven", maar "één zin typen". Niet "presentatie maken", maar "titelslide openen". Deze micro-stapjes omzeilen de eerste weerstand, en eenmaal in beweging is doorgaan vaak makkelijker dan beginnen.

Maar als het patroon dieper zit, in een oude overtuiging over wat succes of zichtbaarheid met zich meebrengt, dan werkt zo'n trucje maar tijdelijk. Je start de taak, maar de onderliggende spanning is niet weg. Bij een cliënt die ik hier Anja noem, een coach die net haar eerste groepsprogramma wilde lanceren, zag ik dit gebeuren. Ze had allerlei kleine-stappen-technieken geprobeerd, en die hielpen even. Maar telkens vlak voor de daadwerkelijke lancering liep ze weer vast. Pas toen bleek dat die angst niet over de kwaliteit van haar programma ging, maar over een oude ervaring waarin zichtbaar zijn tot afwijzing had geleid, kwam er beweging.

Waar de LOS Methode een ander uitgangspunt kiest

Trucjes en kleine stappen zijn een goed begin, maar lossen de kern niet altijd op. Bij de LOS Methode gaan we daarom naast die praktische aanpak ook naar de wortel van het patroon. Met NEI wordt de emotionele lading achter de angst, het perfectionisme of de twijfel opgeruimd, niet door het gedrag te forceren, maar door te verwerken wat het gedrag in stand houdt. Zodra die lading is losgelaten, verandert de taak zelf niet, maar je reactie erop wel. Wat eerst weerstand opriep, voelt dan gewoon als een volgende stap.

Een vraag voor jezelf

De volgende keer dat je merkt dat je iets uitstelt, wees dan niet streng voor jezelf. Vraag jezelf liever af: welk gevoel probeer ik hier eigenlijk mee te vermijden?

Herken je dit patroon en wil je weten welke emotie bij jou het uitstellen aandrijft? Doe de gratis QuickScan.